در آن نیامده ایّام

حسن صنوبری گوید

در آن نیامده ایّام

حسن صنوبری گوید

ثُمَّ نَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ :
الْجِهَادَ الْجِهَادَ عِبَادَ اللَّهِ
أَلَا وَ إِنِّی مُعَسْکِرٌ فِی یَومِی هَذَا
فَمَنْ أَرَادَ الرَّوَاحَ إِلَى اللَّهِ
فَلْیَخْرُجْ .

طبقه بندی موضوعی
۰۷
آذر


فیدل کاسترو مسلمان نبود ولی آزاده بود.


در سرزمین ایمان همواره قهرمانان حضور دارند. ما قهرمان‌های بی‌نظیر خود را داریم که کمکمان می‌کنند حد وجودی آدمی را درست درک کنیم و با تماشای کوچکی خویش آن را اندک و کوچک نپنداریم. ولی در عالم کفر، در غرب، در آمریکا، این قهرمان‌ها اندکند. نیمۀ دوم سده بیستم به نظرم دوران طلایی قهرمان‌های نادر عالم غربی بود. دورانی که رو به افول است. در همه عرصه‌ها، از هنر و فرهنگ و ورزش گرفته تا سیاست و مبارزه. اتفاقا بسیاری از این قهرمان‌ها، چهره‌های ضدآمریکایی و ضداستعماری بودند و اتفاقا با هم در یک قاب بودند. در رایانه شخصی‌ام از دیرباز طبق علاقه‌ای که به فیدل کاسترو داشتم عکس‌های او با گابریل گارسیا مارکز، مالکوم ایکس، محمدعلی کلی، ارنست همینگوی، نلسون ماندلا، آیت‌الله خامنه‌ای و... را جمع کرده‌ام. در آن دوران مبارزها هم‌دیگر را پیدا می‌کردند. مخصوصا فردی مثل کاسترو هم دانش و اطلاعات فراگیری نسبت به اوضاع جهان داشت تا هم‌دل‌هایش را در سراسر جهان پیدا کند، هم محبوبیت و روابط عمومی بالایی تا با آن‌ها ارتباط برقرار کند. از سال 2008 هم که کاسترو از سیاست و امر کشورداری گوشه گرفت، همواره در جریان امور بود و در یادداشت‌ها و مقالاتش که تا همین اواخر ادامه داشت -و متاسفانه عموما به فارسی ترجمه نمی‌شد و توسط رسانه‌های فراگیر غربی سانسور می‌شد- به مسائل مهم جهان می‌پرداخت؛ با همان موضع عزت‌مندانه و انقلابی‎اش. وقتی اوباما پس از 80سال به کوبا سفر کرد و قرار شد کوبا و آمریکا روابط خود را از سر بگیرند، هرچه کرد کاسترو او را به حضور نپذیرفت. بر خلاف خیلی‌ها که مشتاقند با یک مسئول دون‎پایه آمریکایی سر یک میز بنشینند، کاسترو، کاسترویی که پاپ فقط یکی از زوار عظمت و محبوبیتش بود، قطعا ارزشی برای دیدار با اوباما قائل نبود. اوباما در همان سفر، طبق طبع آمریکایی خودش در کنار لبخندها؛ تهمت‌ها، تحقیرها و طعنه‌هایی را نثار کوبایی‌ها کرد؛ حتما بروید مقاله فیدل کاسترو در پاسخ به اوباما را بخوانید  «کوبا نیازی به صدقۀ امپراطوری ندارد». پیرمرد هشتاد ساله نگذاشت این تازه به دوران رسیدۀ عالم سیاست به حریمش وارد شود، دهن‌کجی کند و برود. (دهن‌کجی‌ای که ما بارها، از جمله از سوی نخست وزیر بی‌مقدار سابق انگلیس یا شیردال یا موضوع... به خود دیدیم و به روی خود نیاوردیم.) از جمله مقالات دیگر کاسترو یادداشت دوسال پیش او درباره فلسطین و اسرائیل بود «هولوکاست فلسطینیان در غزه» و همچنین چند یادداشت که درباره مسائل هسته‌ای ایران و خصومت آمریکا با ایران چند سال پیش نوشت. امیدوارم این مقالات ترجمه شود، یعنی در اصل امیدوارم مجموعه مقالات کاسترو کتاب شود و بعد ترجمه شود.


به نظر من کاستروئیسم و قرائتی که مبارزان آمریکای جنوبی از نهضت چپ و مارکسیسم داشتند، با آنچه نزد متقدمین این نهضت در شوروی وجود داشت بسیار متفاوت بود؛ تکبر، قدرت‎طلبی، انگیزۀ کشورگشایی، جنگ قدرت داخلی، خون‌ریزی، بی‌رحمی و قتل عام بی‎گناهان و غیرنظامیان جدا از اشتباهات فکری و استراتژیک دلیل نابودی و بدنامی لنین و استالین و دیگر سرکردگان بلوک شرق در شوروی شد. در عوض صداقت، انسانیت، مجاهدت و مردمی‌بودن از ویژگی‌های نهضت مبارزه در آمریکای جنوبی به رهبری کاسترو بود و همین است که برای کاسترو به جز پیروزی در نبرد و سیاست، علی‎رغم همۀ دروغ‌ها و کاریکاتورهای موهن و ترسناک رسانه‌های غربی از او، محبوبیتی ملی و فراملی هم به همراه آورد. چریک پیر، مسلمان نبود، موحد نبود، اما خیلی بیشتر از بسیاری از موحدان و مسلمانان و مسیحیان مدعی به آن فرمایش عاشورایی حضرت سیدالشهدا (علیه السلام) : «إن لم یکن لکم دینٌ و کنتم لا تخافون المعاد فکونوا احراراً فی دنیاکم» و فرمایش حضرت امیر (علیه السلام) «و لا تکن عبد غیرک و قد جعلک الله حرا» عمل می‎کرد . همین آزادگی به نظر من فضل بزرگی است و امیدوار و دعاگویم این روزها او را در سرای جاودانش پنجره‌ای باشد.



  • حسن صنوبری
۱۹
آبان

یک؛

ترامپ بر کلینتون پیروز شد، آنسان که احمدی‌نژاد بر موسوی

همانقدر غیرقابل پیش‌بینی برای رسانه‌ها، روشن‌فکرها و غرب‌گراها

البته حقیقت این است که تصور تاجگذاری ترامپ برای غیرغرب‌گراها هم دشوار بود، ولی نه از این جهت که او رأی ندارد، از این جهت که بعید است چنین افسارگسیخته‌ای به آسانی اجازه پیدا کند در سرزمین دلارهای دیپلماتیک و دیپلماسی‌های دلاری سروری کند. و الا کسی که ضدسیستم، آن‌هم یک سیستم فاسد، ریاکار و دروغ‌گو مثل آمریکا در خود آمریکا حرف بزند، طبیعتا جذابیت بیشتری برای آمریکایی‌ها خواهد داشت. اگر ترامپ با حرف‌های ضد اقلیت‌ها، ضد مکزیکی‌ها، ضدمسلمان‌ها و ضدزن‌ها در آغاز کارش به شهرت رسید، ولی محبوبیتش را مرهون افزایش موضع‌گیری‌های منتقدانه و ریاستیزانه‌ای بود که پس از شهرت اولیه علیه سیستم آمریکا هم در سیاست خارجی (مثل امور لیبی و عراق و سوریه) هم در مسائل داخلی (مثل فقر و نژاد پرستی) اتخاذ کرد. چنانچه برخلاف تحلیل اکثر رسانه‌ها و نظرسنجی‌های غربی و غرب‌گرا، رهبر ایران آیت‌الله خامنه‌ای همین هفته پیش گفت، ترامپ به خاطر صداقت و صراحت بیشترش درباره وضعیت آمریکا، بیشتر مورد توجه مردم آمریکاست.


دو؛

پیروزی ترامپ بیش از اینکه برای اصل سیستم آمریکا و یا دموکرات‌ها شکست محسوب شود، برای آن‌ها که بیرون از خاک آمریکا صفحه اول روزنامه خودشان را با پیروزی کلینتون تزئین و صفحه‌آرایی کردند شکست و افتضاح محسوب می‌شود. آمریکا منافع خودش را می‌شناسد و از سگ زرد بلد است همانقدر استفاده کند که از شغال سیاه بلد بود. آمریکا فتنه است، مفتون نیست؛ بازی‌گردان است، بازی‌خورده نیست؛ شکست‌خورده حقیقی آن عروسک‌هایی هستند که گرم رقص با ساز پیشین سازنده و در اوج چرخیدن با کوک قبلی نوازنده، باید مفتضحانه متوقف شوند تا دوباره کوک شوند.

تا صفحه از نو چیده شود و نمایشنامه جدید از راه برسد، بسوزد دل‌ها برای سرگردانی مهره‌ها و عروسک‌ها!


سه؛

روی کار آمدن استعاره ترامپ در ادبیات آمریکا به خودی خود یک پیشروی برای آمریکا محسوب می‌شد (چنانچه پیش از این درباره‌اش نوشتم)، اما تاج‌گذاری او در کاخ سفید امپریالیسم، بسته به اینکه واقعا چقدر بازیگر است یا چقدر احمق، نتایج متفاوتی دارد. چیزی که قضاوت درباره آن آسان نیست. هرچه احمق‌تر و صادق‌تر باشد باید خداراشکر کرد که فروپاشی آمریکا نزدیک‌تر است و هرچه بازیگرتر باشد نشان از دوراندیشی آمریکا دارد که با پیروزی ترامپ هم اعتبار دموکراسی و سلامت سیستم انتخاباتی آمریکا بالا برد هم ادبیات تهاجمی‌تری نسبت به قبل اتخاذ کرد.


چهار؛

پیروزی ترامپ یعنی آمریکا دیگر تصمیم دارد رو بازی کند. 

از آنجا که اکثر کشورها و دولت‌ها ساعت خودشان را با آمریکا تنظیم می‌کنند و تیم و تاکتیک را با توجه به او می‌بندند، با روی کارآمدن اوباما تاکتیک سیاست‌بازی، دیپلماسی‌بازی و نفاق را برگزیده بودند. چه آنان که او را می‌پرستیدند و چه آنانکه از او می‌ترسیدند. حال که خط مبدأ از اوباما به ترامپ تغییر کرده، این ساعت‌های کهنه دیگر از کار افتاده‌اند و تاکتیک زیرآبی‌رفتن دیگر جواب نمی‌دهد. حالا ببینیم خود دولت‌مندان این دولت‌ها از خواب بیدار می‌شوند و تاکتیک کهنه را کنار می‌گذارند، یا مردم و رسانه‌ها بالاجبار آن‌ها را کنار می‌گذارند!

 کسی که از ابتدا برای تنظیم ساعت خود اعتنایی به افق آمریکا نداشته شاید در دوران اوباما از سوی روشنفکران مورد شماتت قرار می‌گرفته، ولی به جایش الآن مفتضح نمی‌شود. اما آنکه همه گلابی‌ها و سیب‌هایش را در سبد آمریکا چیده بود الآن وضعیت مزاجی مناسبی ندارد!


پنج؛

اشتباه عمده ما این است که عموما در تحلیل‌هایمان آنقدر که برای فتنه‌های آمریکایی و مکرهای انگلیسی اعتبار قائل می‌شویم، جایی برای فتنه‌‌های خدایی و مکرهای الهی باز نمی‌کنیم. چه‌بسا این فتنه از حق باشد و خداکناد "ان هی الا فتنتک" سرانجامی خیر برای حق‌طلبان و فرجامی تلخ برای ستمگران و حیله‌گران باشد، که "والله خیر الماکرین".

  • حسن صنوبری
۰۹
آبان
  • حسن صنوبری
۰۶
آبان
  • حسن صنوبری
۰۳
آبان

نوحه‌سُرای حریم قدس تو هستی

مویه‌کنانند انبیا و ملائک

مهدی صاحب‌زمان! یگانۀ هستی!

آجرک‌الله فی مصیبت جدّک


پرچم سرخی به یاد جد تو در باد:

زلف به خون آشنای حضرت یحیی

گریه‌کنان حسین بوده و هستند:

آدم و موسی و مصطفی و مسیحا


رنج تو دید و ز دست رفت شکیبش

صبر جمیلت کجا و طاقت ایوب؟

داغ تو دید و گذشت از غم یوسف

موج سرشکت کجا و دیدۀ یعقوب؟


هرچه از آن ظهر داغدار شنیدیم

اشک تو فرموده بود و چشم تو دیده:

"هم سر از تن جدا و هم تن بی‌سر

هم رخ خونین و هم گلوی بریده


خیمۀ آتش‌گرفته، چادر خاکی

گریۀ بیوه‌زنان و نالۀ طفلان

قاری قرآن، فراز منبر نیزه

پیکر صدپاره زیر سمّ ستوران"


از پس آن عصر سوگوار، هماره

یکه‌سوار غروب‌های صحاری!

آه نه، آتش گرفته است دلت را

اشک نه، خون است از نگاه تو جاری


صبحِ ظهورت کجاست منتقم عصر؟!

عصر تو کی می‌رسد؟ که منتظرانیم

تشنۀ آن‌دم که لب ز آب ببندیم

زخمیِ آن‌دم که سر به پات فشانیم


  • حسن صنوبری
۰۱
آبان
  • حسن صنوبری
۱۸
مهر
  • حسن صنوبری
۱۶
مهر
  • حسن صنوبری
۰۷
مهر


قصیده‌ای ناقابل، برای حضرت آیت الله جوادی آملی که کاش اینقدر یگانه نبود


  • حسن صنوبری
۰۳
مهر
  • حسن صنوبری
۳۰
شهریور
 

سرود عید غدیر. سرودۀ بنده، با اجرای حاج میثم مطیعی در جشن عید غدیر دانشگاه امام صادق (ع)

 

دانلود با کیفیت اصلی

 

  • حسن صنوبری